شهری پر جنبوجوش که در امتداد رودخانهای دیدنی با سه میراث جهانی یونسکو، معماری باستانی اسلامی و پلهای باشکوه و مکانهای پنهان فراوان برای کشف قرار دارد. همچنین آن را سومین شهر ایران میدانند و پارسیان لقب نصف جهان را به آن دادهاند. اصفهان از اسپهان پارسی میانه گرفته شده است. شهر اصفهان کلانشهری بوده که نامش همواره در کنار رودخانه زایندهرود میآید. تاریخ اصفهان به دوران باستان بر میگردد. پلهای زیبا از رودخانه ساده آن عبور کرده، صدها گنبد و مناره خط افق را برجسته میکنند. در معرفی شهر اصفهان از جاذبهها، شرایط آب و هوایی و… نباید غافل شد.
تاریخچه اصفهان
استان اصفهان به دستور طهمورث سومین پادشاه از سلسله پیشدادیان بنا شد در واقع استان اصفهان در تاریخ قدیم به نام گی در پاریس علیا شناخته میشود. همچنین تحت عنوان گابای یا تابای نیز از آن نام میبرند این شهر محل تقاطع راههای عمده و همچنین اقامتگاه سلطنتی پادشاهان هخامنشی بوده است.
جغرافیدان یونانی استان اصفهان را به عنوان مرکز کشور ایران نام میبرد. در زمانهای قدیم که کوروش بزرگ اقدام به فتح بابل کرد و یهودیان را با ریشه عربی عراق امروز از اسارت نصر شاه بابل نجات داد بسیاری از یهودیان به شهر فلسطین برگشتند و بعضی دیگر از آنها به اصفهان مهاجرت کردند در این منطقه که به آن دارویهود یا یهودیه نیز میگفتند اسکان پیدا نمودند. این منطقه در کنار منطقه جی یا گیبود که سالها بعد این دو منطقه با یکدیگر یکی شدند استان اصفهان را تشکیل دادند.
ساختار شهری اصفهان
اصفهان یکی از قدیمیترین و همچنین یکی از زیباترین شهرهای ایران به حساب میآید که به علت وجود بناهای تاریخی زیاد شهرت جهانی دارد. استان اصفهان پس از فتح مسلمانان به نام جی شناخته میشد و مدتهای زیادی در حیطه نفوذ خلفای بغداد و همچنین سلاطین آل زیار و آل بویه قرار داشت. بناهای زیبا و جالبی در این دوران در شهر اصفهان بنا شد در خصوص تصویرسازی دقیقتر از اصفهان میتوان گفت در قرون ۶ تا ۴ هجری و با توجه به اطلاعاتی جامع در زمینه بافت شهری استان اصفهان تاریخ و سیر تحول شهرسازی در این دوران بسیار پررنگ است.
کاوشهای پیش رو نیز با استفاده از روشهای توصیفی و همچنین روشهایی مانند روشهای تحلیلی مشخص شد بازسازی این شهر در قرون ۴ تا ۶ هجری صورت گرفته و نتیجه حاصل از این پژوهش نشان میدهد که استان اصفهان به دلیل کالبد شهری و همچنین سیستم دفاعی در دوران اسلامی عنوان یک شهر کامل بوده است همچنین علت اصلی شکلگیری بافت شهری وجود رودخانهای به نام زاینده رود در این استان گفته میشود.
فرهنگ مردمان نصف جهان ایران
فرهنگ بومی مردم استان اصفهان نشان از خلاقیت و ذوق هنری این شهر دارد. استان اصفهان به دلیل داشتن بناهای تاریخی معماری زیبا و پلهای سرپوشیده و همچنین مسجدها و منارهها بسیار مشهور است که این موضوع باعث شده تا در فرهنگ عامه به نصف جهان معروف شود. در سال ۱۳۹۴ اصفهان به همراه شهر رشت به عنوان نخستین شهرهای ایران در فهرست جهانی یونسکو ثبت شدند. در واقع این شهرها به دلیل شهرهای خلاق از نظر نوع معماری در فهرست یونسکو به ثبت رسیدند.
بر اساس استانداردهای یونسکو شهر خلاق به شهری اطلاق میشود که نوآوری و توانمندی شهروندان باعث توسعه شهر شود. در واقع این کامل از فرهنگ بومی مردم استان اصفهان نشأت میگیرد. مردم استان اصفهان از هیچ تلاشی برای پیشرفت اصفهان کوتاهی میکند. همچنین به دلیل مدیران کارآمد و با روش مدیریت اقتصادی صحیح و آینده نگری این شهر در سالهای اخیر پیشرفت زیادی را تجربه کرده است که باعث رشد صنعتی این شهر نیز شده همچنین فرهنگ بومی مردم شهر اصفهان یک فرهنگ چند بعدی و منطقی به حساب میآید که نه فقط هنر در آن جایی دارد اقتصاد و صنعت نیز در بهترین وضعیت خود قرار دارد.
زبان مردمان اصفهان
مردم اصفهان به زبان پارسی و به گویش زیبای اصفهانی سخن میگویند از ویژگیهای بارز لهجه اصفهانی اضافه کردن حرف س به آخر واژگان است در واقع به جای واژه است استفاده میشود. بسیاری از مهاجران به اصفهان دورههای گویشهای متفاوت و گوناگون هستند و ارامنه اصفهان نیز به زبان ارمنی صحبت میکنند. مکالمات هر روزه و رسمی شهر در استان اصفهان به زبان فارسی است.
زبان مردمان اصفهان
مردم اصفهان به زبان پارسی و به گویش زیبای اصفهانی سخن میگویند از ویژگیهای بارز لهجه اصفهانی اضافه کردن حرف س به آخر واژگان است در واقع به جای واژه است استفاده میشود. بسیاری از مهاجران به اصفهان دورههای گویشهای متفاوت و گوناگون هستند و ارامنه اصفهان نیز به زبان ارمنی صحبت میکنند. مکالمات هر روزه و رسمی شهر در استان اصفهان به زبان فارسی است.
هنر و موسیقی در اصفهان
تحقیق در رابطه با موسیقی ایرانی اطلاعات بسیار مهم در رابطه با جایگاه موسیقی در شهر اصفهان را به ما میدهد. بر طبق پژوهشهای صورت گرفته جایگاه فرهنگ بومی و هنر در ایران باستان در چندین دوره تاریخی اوج گرفته و در دوران دیگر پیشرفت چندانی را تجربه نکرده است. دوران هخامنشیان ساسانیان اشکانیان به عنوان سلسلهای بودند که در دوران حکومت آنها هنر و موسیقی بسیار مورد اهمیت قرار داشت که پیشرفتهای زیادی نیز در این دوران در حوزه هنر و موسیقی رخ داد.
پس از این دوران هنر و موسیقی کمی کمرنگ شد ولی مجدداً در دوران صفویه و در پایتخت حاکمیت صفویه علم و هنر و موسیقی دوباره پیشرفت کرد و به اعتلای خود رسید. جایگاه موسیقی در استان اصفهان بسیار مورد توجه قرار دارد. مکتب موسیقی در استان یکی از ارزشمندترین و همچنین بزرگترین مکاتب موسیقی در سرتاسر تاریخ موسیقی ایران به حساب میآید.
موسیقی در دوران تاریخی اصفهان دارای یک جایگاه ارزشمند بود که در رژههای نظامی موسیقیدانان در صفهای اول رژه قرار داشتند. همچنین تنها موسیقی بلکه آواز نیز از جایگاه مرتبه ویژهای در هنر ایرانیان برخوردار است. شعر به عنوان یکی از مهمترین عناصر موسیقی به حساب میآید. گفته میشود در دورههای تاریخی صفویه تا زمان حاضر معماری شهر اصفهان از موسیقی جدا نشده از آن جایی که موسیقی و معماری با تنیده شدهاند این ادعا صحیح به نظر میرسد.
پارک های اصفهان
در شهر اصفهان نمونههای معروف از مناطق حفاظت شده با جاذبههای منحصربه فرد وجود دارد. به عنوان مثال میتوان گفت پارک ملی کلاه قاضی با گونههای مختلف گیاهی و جانوری و همچنین منطقه حفاظت شده گلستان کوه از بهترین نمونههای موجود در بین جاذبههای طبیعی استان اصفهان به شمار میآیند. نام بعضی از این پارک ها را در ادامه خدمتتان آورده ایم:
- پارک کوهستانی صفه اصفهان
- پارک ناژوان
- پارک فدک
- پارک ملی قمیشلوی اصفهان
- پارک ایثار گران
- پارک مرداویچ
- پارک های بانوان اصفهان
غارهای اصفهان
از دیگر گزینههایی که بسیاری از طبیعتگردان علاقه بسیار زیادی به آن دارند وجود غار در استان اصفهان است. در واقع غارنوردی یکی از ورزشهای بسیار دوست داشتنی برای افرادی است که به دنبال ماجراجویی هستند. به غارهای معروف استان اصفهان به غار پریان و غار فریدون میتوان اشاره کرد. در ادامه به تعدادی از آن ها اشاره کرده ایم:
- غار اَرازه (چاه ارازه)
- غار اژدها
- غار افغان
- غار افوس
- غار بابا جابر
- غار پریان
- غار پری هول
- غار پلنگ
- غارهای حسنآباد قلعه بزی
- غار خاصه تراش
- غار دَنگِزلو
- غار شاه شکر
- غار شاه قنداب (قندآب)
- غار فریدون
- غار قهرمان
- غار کلهرود (چاه وزمه)
- غار گوگان
- غار نیاسر
- غار یخ (یخ دنا)
جاذبه های تاریخی اصفهان
استان اصفهان مملو از آثار هنری و تاریخی بوده که میدان نقش جهان و مسجد شاه و سی و سه پل و پل خواجو و همچنین مسجد جامع و بسیاری دیگر از آثار هنری مانند برج کبوتر خانه و سبزه میدان و همچنین بنای معروف کاخ چهلستون و آتشگاه اصفهان و کاخ هشت بهشت از بارزترین آنها به حساب میآید. در واقع در زمان سفر به استان اصفهان به هیچ عنوان بیکار نخواهید بود چرا که در این استان به قدری آثار هنری و تاریخی وجود دارد که باید زمان زیادی را صرف دیدن آنها کنید.
- میدان نقش جهان
- مسجد جامع اصفهان
- مسجد شیخ لطف الله
- چهل ستون، نمونه ای تکرار نشدنی از دوران صفویه
- سی و سه پل در شهر اصفهان
- پل خواجو اصفهان
- عمارت عالی قاپو
- کلیسا وانک
- کلیسای هاکوب
- بازار بزرگ اصفهان
- بازار قیصریه اصفهان
سوغات و صنایع دستی اصفهان
معروفترین سوغات اصفهان که معروفیت جهانی نیز دارد گز اصفهان است. در واقع در اصفهان مرغوبترین و با کیفیتترین گزها و شیرینیها تولید میشود و قدمت آن بیش از ۴۵۰ سال است. استان اصفهان مهمترین و همچنین بزرگترین تولیدکننده گز در کشور به شمار میآید. حدود ۹۰ درصد گز ایران در اصفهان تولید میشود. بر اساس آخرین اطلاعات و دادهها ۴۵۰ واحد تولید گز و ۱۲۰۰ واحد توزیعگر گز در استان اصفهان فعالیت میکنند. این واحدها ۶۵۰ هزارتن گز تولید و روانه بازار مینمایند. اقتصاد سنتی استان اصفهان وابسته به صنایع دستی مانند قالی بافی و ابریشم بافی و هنرهایی مانند منبت کاری و زری بافی و خاتم کاری و مینیاتور و سفالگری است که امروزه رونق بسیار خوبی را در بخش جهانگردی دارد.
خوراکی های خوشمزه و به یادماندنی اصفهان
در استان اصفهان خوراکیها و شیرینیهای بسیاری تولید میشود خوراکیهایی مانند گز و سوهان عسلی دوغ و گوشفیل و کاچی و پولکی جزء خوراکیهای معروف استان اصفهان هستند. بهطور کلی اگر به استان اصفهان سفر میکنید لازم است تا از خوراکیها و شیرینیجات معروف این استان میل کنید چرا که بسیاری از مراکز تولیدی شیرینیجات معروف در ایران در استان اصفهان قرار دارند.
کیفیت خوراکیها و شیرینیجات استان اصفهان بسیار بالا بوده که پیشنهاد میشود در زمان سفر به استان اصفهان از آنها غافل نشوید. مشهورترین سوغات شهر اصفهان که دارای معروفیت زیادی نیز است گز به حساب میآید. در واقع زمانی که صحبت از سوغاتی در شهر اصفهان میشود افکار عمومی به سمت گز اصفهان گرایش پیدا میکنند ولی لازم است بدانید علاوه بر گز شیرینیهای بینظیر و خوشمزه دیگری مانند سوهان عسلی و پولکی جزء سوغاتیهای مشهور این شهر به شمار میآیند.
صنایع دستی
شهر اصفهان به دلیل بافت تاریخی که دارد دارای صنایع دستی سنتی بیشماری نیز است. در حقیقت اصفهان را میتوان مهد صنایع دستی ایران معرفی کرد. در بسیاری از مناطق استان اصفهان صنایع دستی سنتی ایرانی به چشم میخورد. سالانه بسیاری از گردشگران خارجی در زمان سفر به این استان اقدام به خرید صنایع دستی ایرانی مینمایند. به جرأت میتوان گفت یکی از استانهای مناسب برای تهیه صنایع دستی با کیفیت استان اصفهان است چرا که بسیاری از هنرمندان معروف در استان اصفهان سکونت دارد. صنایع دستی استان اصفهان باعث شهرت جهانی این شهر در زمینه صنایع دستی شده است. به بیان دیگر میتوان گفت بسیاری از گردشگران خارجی استان اصفهان را با صنایع دستی منحصربه فرد آن میشناسند.
فرش ها و قالی های اصفهان
فرش استان اصفهان از جایگاه بسیار ویژهای در بین فرشهای دستباف سایر شهرهای ایران برخوردار است. بهطور کلی میتوان گفت اصلیترین ویژگی فرش اصفهان تکیه بر هنر اصیل و سنتی ایران است که با استفاده از طرحهای اسلیمی و خطاطی و گلهای شاه عباسی مشهوریت و معروفیت زیادی دارد. اگر به طراحی فرش اصفهان دقت کنید متوجه طراحی گنبد لاجوردی مسجد امام و مسجد شیخ لطف الله و همچنین بناهای مانند عالی قاپو و چهلستون و هشت بهشت خواهید شد. در حال حاضر بیشتر طرح فرش اصفهان را از طرحهای لچک و ترنج تشکیل میدهند. از طرحهای بسیار زیادی در فرش استان اصفهان استفاده میشود در واقع دلیل معروفیت فرش اصفهان استفاده از طرحهای سنتی و همچنین نقوش معماری و خطاطی اصیل اصفهان است. از مهمترین طرحهایی که در نقش فرش اصفهان مورد استفاده قرار میگیرد میتوان به طرح فرش اصفهان سجادهای و طرح فرش محرابی ستون دار و طرحهای درختی و شکارگاهای شاره کرد.
طرح فرش اصفهان توجه بازارهای جهانی و همچنین موزههای بزرگ دنیا را به خود جلب کرده است در حال حاضر فرش اصفهان بیشتر در نجف آباد و شهرضا و فلاورجان و گلپایگان و کاشان و خوانسار بافته میشود. ویژگیهای قالی اصفهان که آن را از سایر قالیها و فرشهای مناطق دیگر متفاوت میکند رنگآمیزی مخصوص به آن است. فرشهای اصفهان دارای ترکیب رنگ بسیار زیادی هستند بهطور کلی میتوان گفت در فرش اصفهان حداقل ۱۲ رنگ وجود دارد. بیشتر فرشهای اصفهان رنگهای سرد بیشترین کاربرد را دارند.
از رنگهای پرکاربرد در فرش اصفهان میتوان به رنگ کرم و سرمهای آبی روشن فیروزهای الماسی خاکی روشن و بادامی و به صورتی و لاکی اشاره داشت. هر یک از این رنگها با هنرمندی هر چه تمامتر در هماهنگی با سایر رنگها در جای خود قرار دارد. ترکیب رنگ در فرش اصفهان به شکلی است که بیننده با یکبار نگاه زادگاه آن را میتواند به درستی تشخیص دهد. در فرش اصفهان به دلیل نوع بافت فرش رنگ حاشیه و ترنج را یکی میگیرند رند. همچنین رنگ لچک را رنگی انتخاب مینمایند که زمینه و حاشیه هماهنگی ایجاد کند. ویژگی فرش اصفهان قرینهگذاری و هماهنگی و پخش یک دسته رنگها محسوب میشود این ویژگی همیشه به وضوح در تمامی فرشهای اصفهان دیده میشود.
معماری اصفهان
در بین تمامی ادوار تاریخ در ایران دوران صفویه به عنوان بهترین و مهمترین دوران معماری ایران شناخته میشود. سبک معماری اصفهان به اندکی قبل از پیدایش سلسله صفویان مربوط میشود. در واقع پس از انتقال پایتخت به شهر اصفهان این معماری بیبدیل استان اصفهان شکل رسمیتری را به خود گرفت. بهطور کلی در معماری سنتی اصفهان از محورهای سبک معماری متفاوتی استفاده شده است. طرحهایی مانند طرح مربع یا مستطیل شکل و همچنین طرحهایی مانند قوس و گنبد و طاق از خصوصیات بارز معماری اصفهان به شمار میآیند. همچنین در معماری اصفهان از خطهای شکسته بیشتر استفاده میکنند. بهطور کلی معماری اصفهان از اواخر قرن نهم آغاز شد و تا اواخر قرن دوازدهم ادامه پیدا کرد.
این سبک از طراحی در دورههای زند و افشار و همچنین در دوره قاجار طرفداران بسیار زیادی داشت و سبک معماری اصفهان در ساخت بناها به حساب میآمد. در این دوره با احساس نیاز فراوان به توسعه پیدا کردن شهر اصفهان در این شهر ساخت مساجد در کنار کاخها آغاز شد همچنین ساخت مدرسه حمام و کاروانسرا نیز مورد توجه قرار گرفت. از جمله بناهای ساخته شده در استان اصفهان میتوان به مسجد امام مسجد شیخ لطف الله و کاخ عالی قاپو اشاره داشت.
آب و هوای اصفهان
برای معرفی آب و هوای اصفهان میتوانیم بگوییم این شهر از آب و هوای معتدل و نیمه خشک و فصلهای نسبتاً منظمی برخوردار است. از افراد سفر به اصفهان را در ماههای اردیبهشت پیشنهاد میکنند و این ماه را بهشت اصفهان تلقی میکنند شما عزیزان میتوانید در شهر اصفهان زمستانهای سرد و تابستانهای بسیار گرم را تجربه نمایید. در مناطق شمال و شرقی استان اصفهان آب و هوای کویری وجود دارد و هر چه در راستای جنوبی این شهر حرکت میکنیم آب و هوا به خنکی گرایش پیدا میکند. بهطور کلی میتوان گفت در تابستان انتظار دمای ۴۰ درجه را از اصفهان باید داشته باشیم.
بهترین زمان سفر به اصفهان
بهطور قطع نمیتوانیم تأثیر فصول مختلف را برای سفر به استان اصفهان نادیده بگیریم. بهطور کلی میتوانیم بگوییم که هیچ زمانی برای سفر به استان اصفهان نامناسب نخواهد بود و در هر فصلی این استان زیباییهای مختص خود را دارد. اگر به دنبال کم کردن مخارج سفر و هزینههای خود در شهر اصفهان هستید ما سفر در فصل زمستان را به شما پیشنهاد میکنیم چرا که سفر به استان اصفهان در فصل زمستان میتواند هم برای مسافران از شهرهای سردسیر و هم برای مسافرانی که از جنوب کشور به این استان زیبا و تاریخی سفر میکنند بسیار لذت بخش و خاطرهانگیز باشد.
همچنین اگر جزء افرادی هستید که میخواهید در زمان سفر به استان اصفهان این شهر را در خلوتترین حالت ممکن مشاهده کنید میتوانید در فصل زمستان به این استان سفر نمایید. سفر در فصل برگ ریزان و در فصل پاییز چهرهای کاملاً متفاوت و منحصربه فرد به استان اصفهان میبخشد. قدم زدن در گذرگاههای پوشیده از برگهای زرد پاییزی در مجاورت زایندهرود میتواند تجربهای بسیار به یاد ماندنی را برای شما به ارمغان بیاورد. برای بسیاری از افراد برنامهریزی سفر به استان اصفهان در فصلهای تعطیلات جذابتر به نظر میرسد. در واقع اگر در فصل تعطیلات قصد سفر به این استان را دارید احتمالاً یک گرمای دلچسب را تجربه خواهید کرد.
کلام آخر
اصفهان نصف جهان است. در طول سال گردشگران ایرانی و خارجی بسیار زیادی به این شهر سفر میکنند. جاذبههای تاریخی و گردشگری بسیاری در این شهر وجود دارد که اگر بخواهید از تمامی آنها بازدید کنید هرچه وقت بگذارید باز هم کم است. مردمان این شهر بسیار مهمان نواز هستند و تمام کشور این شهر را با مردمان مهمان نوازش میشناسند. هنگامی که به اصفهان سفر کردید از غذاهای لذیذ این شهر میل کنید و حتماً از این شهر زیبا گز خریداری کنید. سفر به اصفهان بسیار به یادماندنی است و هیچ گردشگری این شهر را فراموش نمیکند.
نظر (0)